Κάλαντα Πρωτοχρονιάς 2026 (Η Πρωτοχρονιά του Κακομοίρογλου)

 

ΚΑΛΑΝΤΑ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΣ 2026

Αρχιμηνιά κι Αρχιχρονιά
έβδομος χρόνος στη σειρά
με Κούλη στο τιμόνι
μαύρο φίδι που μας ζώνει.

Με σκάνδαλα κι υποκλοπές
και στα ταμεία αρπαχτές
με “άριστους” σε θέσεις
κι απευθείας αναθέσεις.

Με την ακρίβεια φωτιά
και τους μισθούς στα χαμηλά
με φτώχεια κι ανεργία
κάτω κι απ’ τη Βουλγαρία.

Για νοίκι θες ένα μισθό
μα οι πονηροί σκορπούν σωρό
σε μία μέρα μόνο
όσα βγάζεις σ’ ένα χρόνο.

Με Μαγειρία και Φραπέ
ρημάξαν τον ΟΠΕΚΕΠΕ
και με τερτίπια χίλια
τα κοινοτικά κονδύλια

Με βοσκοτόπια στα νησιά
και ζώα ανύπαρκτα στρατιά
το κρέας κάναν ψάρι
δες και με που ’χω Φεράρι

Στους δρόμους όλη η αγροτιά
γι’ αξιοπρέπεια και δουλειά
το δίκιο της φωνάζει
και στα μπλόκα αναστενάζει.

Και των Τεμπών οι συγγενείς
τηρούνε στάση αναμονής
το θαύμα για να γίνει

νά ’βρουνε δικαιοσύνη.

Με δικαστές κι εισαγγελείς
των ισχυρών υποτελείς
βλέπω να παίρνουν κάτι
ό,τι πήραν και στο… Μάτι!

Με διαπλοκή και διαφθορά
έρχεται η νέα η χρονιά
και μ’ άρθρο ογδόντα έξι
μπαίνει το εικοσιέξι…


ΚΑΙ ΕΙΣ ΕΤΗ ΠΟΛΛΑ!!!

31/12/2025

Μάρκος Βαμβακάρης, ο μέγιστος των Ελλήνων τραγουδοποιών.

Δανείζομαι εν μέρει τον τίτλο από το αυτοβιογραφικό βιβλίο του Διονύση Σαββόπουλου "Γιατί τα χρόνια τρέχουν χύμα", που εκδόθηκε αρχές του 2025, λίγους μήνες δηλαδή πριν από το θάνατό του. Κάπου γράφει ο Σαββόπουλος: "Στο “Ροντέο” έπαιξε για τελευταία φορά ο βάρδος όλων των τραγουδοποιών, ο Μάρκος Βαμβακάρης. Ήταν ένα ανοιξιάτικο βραδάκι του ᾿71. Κάθισε σ᾿ ένα ψάθινο καρεκλάκι, ήταν πολύ ταλαιπωρημένος πια, και τραγούδησε μόνος με το τρίχορδο του τα αριστουργήματά του, έχοντας πλάι του τον Στέλιο Κηρομύτη. Μας είχε σηκωθεί η τρίχα. Έναν χρόνο μετά, βρεθήκαμε όλοι στην κηδεία του για τον τελευταίο χαιρετισμό στον βάρδο"

Αυτός ήταν λοιπόν ο Μάρκος, ο "βάρδος όλων των τραγουδοποιών" κατά Σαββόπουλο, ο μέγιστος των Ελλήνων τραγουδοποιών, λέω εγώ. Γιατί τι σημαίνει τραγουδοποιός; Είναι ο άνθρωπος που κάθεται με μια κιθάρα, ένα μπουζούκι, ένα πιάνο, ένα μουσικό όργανο τέλος πάντων, και αποτυπώνει τα αισθήματά του και τα προσωπικά του βιώματα με στίχους και μουσική, τραγουδώντας ο ίδιος τα δημιουργήματά του.

Ο Βαμβακάρης σίγουρα δεν είναι ο πρώτος που το έκανε αλλά είναι αυτός που καθιέρωσε και "απογείωσε" αυτή τη μορφή της προσωπικής δημιουργίας. Ο Σαββόπουλος ήταν αυτός που την ξαναέφερε στο προσκήνιο τη δεκαετία του '60, για να ακολουθήσει στη συνέχεια ολόκληρη "σχολή" των νεότερων Ελλήνων τραγουδοποιών, ξεκινώντας από τον Βαγγέλη Γερμανό και φτάνοντας στον Πορτοκάλογλου, τον Μάλαμα, τον Μαχαιρίτσα και πολλούς άλλους...

Ο Βαμβακάρης θεωρείται (και δικαίως) ο "πατριάρχης" του ρεμπέτικου τραγουδιού. Γιατί όμως είναι τόσο σημαντική η παρουσία του και, κυρίως, γιατί τα τραγούδια του εξακολουθούν να αρέσουν τόσο πολύ, σχεδόν 100 χρόνια μετά τη δημιουργία τους; Έχουν γραφτεί τόσα πολλά και καλά κείμενα για τον Μάρκο που ίσως ελάχιστη σημασία έχει να εξηγήσω και να επαναλάβω τα αυτονόητα. Προσωπικές σκέψεις και συναισθήματα θα καταθέσω λοιπόν.

Το τέλος των ψευδαισθήσεων.

Τα όσα συμβαίνουν τα τελευταία χρόνια στην πολιτική σκηνή της Ελλάδας είναι σα να επιβεβαιώνουν μέσα μου μια διαπίστωση που έχω κάνει εδώ και αρκετό καιρό, ότι δηλαδή πορευόμαστε αργά αλλά σταθερά προς ένα καθεστώς ημι-ερντογανικού τύπου, έναν συγκαλυμμένο ολοκληρωτισμό με επικάλυψη δημοκρατίας. Βεβαίως η Ελλάδα δεν πρωτοτυπεί ούτε και είναι μόνη της σ' αυτή την πορεία, αφού τα μηνύματα από το διεθνές πολιτικό σύστημα κάθε άλλο παρά αισιόδοξα είναι. Αλλά ας μη μιλήσουμε για Τραμπ και Όρμπαν, ας μη μιλήσουμε για τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες που οι περισσότερες κυβερνιούνται από οργανωμένες μαφίες, ας μη μιλήσουμε για τη "δημοκρατία" στη Ρωσία του Πούτιν, που "εξαφανίζει" αντιφρονούντες... Ας περιοριστούμε στα καθ' ημάς, εδώ στην χώρα "που γέννησε τη δημοκρατία" κατά το γνωστό κλισέ.

Η πρώτη και κύρια διαπίστωση που κάνει οποιοσδήποτε καλόπιστος παρατηρητής της πολιτικής μας ζωής είναι πως όλα τα αναχώματα, τα προπύργια της δημοκρατίας όπως λέγαμε παλιότερα, οι θεσμοί δηλαδή που εγγυώνται την χρηστή και δημοκρατική διακυβέρνηση, έχουν εξασθενήσει πλέον τόσο πολύ που έχουν στην πράξη καταργηθεί. 

Αγαπημένοι στιχουργοί στο ελληνικό τραγούδι (4): Μανώλης Ρασούλης

 

Στα τέλη της δεκαετίας του '70, λίγο μετά τη μεταπολίτευση, εμφανίστηκε στα μουσικά πράγματα της χώρας, πλάι τους ήδη μεγάλους και καταξιωμένους του χώρου, το όνομα ενός νέου στιχουργού: Μανώλης Ρασούλης. Ο δίσκος "Η εκδίκηση της γυφτιάς" που κυκλοφόρησε το 1978 σε στίχους δικούς του και μουσική του Νίκου Ξυδάκη, τάραξε τα νερά της ελληνικής δισκογραφίας, μουσικά και στιχουργικά. Επρόκειτο ουσιαστικά για ένα νέο είδος μουσικού ακούσματος που πάντρευε λαϊκούς και παραδοσιακούς ήχους με πιο σύγχρονες μουσικές φόρμες. Εμβληματική η ερμηνεία του Νίκου Παπάζογλου, στα περισσότερα από τα τραγούδια, που έδωσε έναν ξεχωριστό χαρακτήρα με την αναγνωρίσιμη και πολύ ιδιαίτερη χροιά της φωνής του.   
Αν και η "Εκδίκησης της Γυφτιάς" ήταν η πρώτη του στιχουργική δουλειά, ο Μανώλης Ρασούλης δεν ήταν καινούργιος στα πολιτιστικά πράγματα της Ελλάδας. Ήδη από το 1965 ζούσε στην Αθήνα (ήταν γεννημένος στο Ηράκλειο της Κρήτης το 1945) και σπούδαζε σκηνοθεσία. Την ίδια εποχή γράφει ποιήματα, σενάρια και τραγουδάει ερασιτεχνικά σε μπουάτ της Πλάκας, ενώ γνωρίζει τον Μάνο Λοΐζο, τον Θόδωρο Αγγελόπουλο και τον Διονύση Σαββόπουλο. Συγχρόνως δουλεύει στην εφημερίδα της Αριστεράς "Δημοκρατική Αλλαγή".
Με την επιβολή της χούντας των συνταγματαρχών το 1967 συλλαμβάνεται από το καθεστώς αλλά γρήγορα αφήνεται ελεύθερος, αφού δεν προέκυψε τίποτα εις βάρος του. Φεύγει για το Λονδίνο όπου και παραμένει για περισσότερα από έξι χρόνια κάνοντας διάφορες δουλειές του ποδαριού για να επιβιώσει. Παίρνει μέρος στον γαλλικό Μάη του '68 στο Παρίσι, όπου μάλιστα ξυλοκοπήθηκε και νοσηλεύτηκε. Στο Παρίσι έρχεται σε επαφή με το τροτσκιστικό κίνημα και προσχωρεί σε αυτό. 
Μετά την πτώση της δικτατορίας το 1974, επιστρέφει στην Ελλάδα και πιάνει δουλειά στα ναυπηγεία Ανδρεάδη όπου παίρνει ενεργό μέρος στις απεργιακές κινητοποιήσεις και πρωτοστατεί στο εργατικό κίνημα. Το 1978 συμμετέχει τραγουδώντας στο δίσκο του Μάνου Λοΐζου "Τα Νέγρικα" ενώ την ίδια χρονιά κάνει το στιχουργικό του ντεμπούτο στην δισκογραφία με την "Εκδίκηση της γυφτιάς".

Τέμπη, δυο χρόνια μετά...

Τον λύκο τον φτύνανε κι αυτός έλεγε 'βρέχει'. Αυτή την παροιμία συνήθιζε να λέει η μάνα μου για να περιγράψει τον αναίσθητο, χοντρόπετσο άνθρωπο, αυτόν που δεν καταλαβαίνει από προσβολές, που δεν νοιώθει από την κατακραυγή και την περιφρόνηση και συνεχίζει απτόητος την "δουλειά του". Ο λύκος είναι ο αρχετυπικός κακός των παραμυθιών και των παροιμιών. Ο καημένος ο λύκος... Είχε βλέπετε το κακό συνήθειο να θέλει να... επιβιώσει και όταν τον ζόριζε η πείνα την έπεφτε συχνά-πυκνά στα κοπάδια των κτηνοτρόφων. Κι αυτό δεν του το συγχωρούσαν με τίποτα οι άνθρωποι των παλιών αγροτοκτηνοτροφικών κοινωνιών μας.

Αυτό που έγινε την περασμένη Παρασκευή, 28 Φλεβάρη, στην Αθήνα και σε δεκάδες, εκατοντάδες άλλες πόλεις της Ελλάδας και του εξωτερικού δεν έχει προηγούμενο στην νεότερη πολιτική μας ιστορία, τουλάχιστον από τη μεταπολίτευση και μετά. Πρόκειται για ένα γεγονός τεράστιας σπουδαιότητας και ύψιστης πολιτικής σημασίας. Οι συγκεντρώσεις με αφορμή την επέτειο των δύο χρόνων από τη φρικτή τραγωδία των Τεμπών που συγκλόνισε της Ελλάδα, ήταν πραγματικά μεγαλειώδεις και πρωτοφανείς. Προσωπικά, άλλη μια φορά θυμάμαι τόσο πολύ κόσμο να κατεβαίνει στους δρόμους της Αθήνας. Στην προεκλογική ομιλία του Ανδρέα Παπανδρέου το 1985 στην πλατεία Συντάγματος, βρισκόμουν στην Ομόνοια και γύρω μου υπήρχε πυκνός κόσμος. Όμως τότε ήταν άλλες οι συνθήκες και άλλες οι μέθοδοι με τις οποίες δινόταν η προεκλογική μάχη. Εκατοντάδες πούλμαν από όλα τα σημεία της χώρας μετέφεραν ενθουσιώδεις και παραληρούντες οπάδούς για να δώσουν όγκο και παλμό στη συγκέντρωση του "ηγέτη". Εκατοντάδες μικρά λαϊκά "ποτάμια" συνέρρεαν απ' όλη την Ελλάδα και ενώνονταν στην Αθήνα σε μια τεράστια λαοθάλασσα. 

Ο Ερωτόκριτος, ένα παραμύθι με αντοχή στο χρόνο.

 Στη ζωή κάθε ανθρώπου υπάρχουν κάποια έργα (μουσικά, λογοτεχνικά, θεατρικά, κινηματογραφικά) που τον έχουν σημαδέψει, που αποτελούν σημεία αναφοράς γι' αυτόν. Για μένα ο "Ερωτόκριτος", το λαϊκό έπος του Βιντσέντζου Κορνάρου, είναι ένα από αυτά. Ήρθα για πρώτη φορά σε επαφή μαζί του ως μαθητής στο Λύκειο ακόμα, μέσα από μια ανθολογία νεοελληνικής λογοτεχνίας, όπου τον ανέφερε, επί τροχάδην μάλλον, εστιάζοντας περισσότερο σε κάποια αποσπάσματα και σε κάποια παροιμιώδη δίστιχα που μας έχει "κληροδοτήσει". Όμως το πρώτο κλικ έγινε λίγο αργότερα, στα 19-20 περίπου όταν ακούγοντας κρατικό ραδιόφωνο (άκουγα πολύ ραδιόφωνο τότε) άκουσα εκτεταμένα αποσπάσματα από τον "Ερωτόκριτο", τον δίσκο που κυκλοφόρησε το 1976 με Νίκο Ξυλούρη και Τάνια Τσανακλίδου στις ερμηνείες. Δεν θυμάμαι αν ήταν Πρώτο, Δεύτερο ή Τρίτο Πρόγραμμα, αλλά θυμάμαι ότι η εκπομπή ήταν non-stop, χωρίς ενδιάμεσα σχόλια και επεξηγήσεις δηλαδή και αφού παίχτηκε μεγάλο μέρος του δίσκου ακούστηκε μια γυναικεία "ραδιοφωνική" φωνή να λέει: "Ακούσατε αποσπάσματα από τον 'Ερωτόκριτο' του Βιντσέντζου Κορνάρου, σε ενορχήστρωση Χριστόδουλου Χάλαρη". Περιττό να πω ότι το όλο άκουσμα με μάγεψε και άρχισα να αναζητώ μανιωδώς τον δίσκο (σε βινύλιο εννοείται), κάτι όχι και ιδιαίτερα δύσκολο βέβαια. Έτσι μετά από λίγες μέρες ο "Ερωτόκριτος" βρισκόταν στη δισκοθήκη μου. Αφού τον "έλιωσα" ακούγοντάς τον, και αφού έμαθα απέξω όλους τους στίχους των κομματιών, πέρασα στο επόμενο, και πιο συναρπαστικό στάδιο: την αναζήτηση του βιβλίου. Έψαξα αρκετά, σε κεντρικά βιβλιοπωλεία, και τελικά κατέληξα σε μια έκδοση των εκδόσεων "ΑΣΤΗΡ",  του 1983 με εισαγωγή από τον Λίνο Πολίτη. Πρόκειται ουσιαστικά για την τέταρτη έκδοση της αρχικής του 1952, με δεύτερη έκδοση το 1968 και τρίτη το 1976.

 

Βέβαια ο "Ερωτόκριτος" του Κορνάρου δεν είναι ένα εύκολο ανάγνωσμα. Είναι ένα έπος που αποτελείται από  10.012 δεκαπεντασύλλαβους στίχους, γραμμένους στην κρητική διάλεκτο του 17ου αιώνα, και είναι, τόσο από πλευράς έκτασης, όσο και από πλευράς κατανόησης, ένα δύσκολο βιβλίο. Αυτό όμως που με συνεπήρε περισσότερο εκτός από το έργο αυτό καθ' αυτό, ήταν η εκτεταμένη εισαγωγή του, όπου εξετάζεται εξαντλητικά το θέμα των πηγών, της χρονολόγησης του έργου και (το πιο γοητευτικό απ' όλα) της ταυτότητας του ποιητή.