Αγαπημένοι στιχουργοί στο ελληνικό τραγούδι (5): Νίκος Γκάτσος

Με το σημερινό κλείνω τη σειρά των αφιερωμάτων στους αγαπημένους μου Έλληνες στιχουργούς, την "αγία πεντάδα", όπως τους έχω ονομάσει: Μάνος Ελευθερίου, Άλκης Αλκαίος, Λευτέρης Παπαδόπουλος, Μανώλης Ρασούλης και Νίκος Γκάτσος. Εντελώς προσωπική και πλήρως υποκειμενική ασφαλώς η επιλογή των πέντε, έχει να κάνει περισσότερο με προσωπικά γούστα και βιώματα. Δίπλα σ' αυτούς υπάρχουν σίγουρα αρκετοί ακόμα με εξίσου σημαντικό αποτύπωμα στο ελληνικό τραγούδι: Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου, Κώστας Βίρβος, Πυθαγόρας, Κώστας Τριπολίτης, Λίνα Νικολακοπούλου, Μιχάλης Γκανάς κλπ. κλπ. Ας πούμε ότι η θεματολογία και ο τρόπος γραφής των "πέντε" με έχουν αγγίξει περισσότερο. 

Βιογραφικά: Ο Νίκος Γκάτσος γεννήθηκε στην Ασέα Αρκαδίας το 1911. Έμαθε τα πρώτα γράμματα στο σχολείο του χωριού του και συνέχισε στο γυμνάσιο της γειτονικής Τρίπολης. Στη συνέχεια γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, χωρίς όμως να αποφοιτήσει ποτέ. Άρχισε να δημοσιεύει ποιήματα σε περιοδικά της εποχής, τη δεκαετία του 1930. Καθοριστική στιγμή της ζωής και του έργου του υπήρξε η γνωριμία του με τον Οδυσσέα Ελύτη και το ρεύμα του υπερρεαλισμού, το 1936. Το μοναδικό ποιητικό έργο που εξέδωσε όσο ζούσε ήταν η ποιητική σύνθεση "Αμοργός", γραμμένη σε υπερρεαλιστικό, ελεύθερο στίχο. Η "Αμοργός", που εκδόθηκε το 1943, θεωρείται κορυφαίο έργο του ελληνικού υπερρεαλισμού.Ασχολήθηκε επίσης με τη μετάφραση θεατρικών έργων και μετέφρασε μεταξύ άλλων, Ευγένιο Ο' Νηλ, Τεννεσσή Ουίλλιαμς, Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα και Αύγουστο Στρίντμπεργκ. 

Ποια είναι τα συχνότερα ελληνικά αντρικά ονόματα;

 

Έχετε αναρωτηθεί ποτέ ποια είναι τα συχνότερα ελληνικά ονόματα και με ποια σειρά; Όλοι μας, από την κοινή εμπειρία, ξέρουμε πάνω κάτω 5-10 ονόματα που απαντούν σε μεγάλη συχνότητα, που είναι, όπως λέμε, τα πιο κοινά και συνηθισμένα στην Ελλάδα. Όμως ποια ακριβώς είναι αυτά και ποια η σειρά εμφάνισής τους; Και επίσης: ποια ακολουθούν σε δημοφιλία, ποια είναι στην πρώτη εικοσάδα, πενηντάδα, εκατοστάδα; Για να απαντηθεί αυτό το ερώτημα θα πρέπει να βρεθεί και να μελετηθεί ένα δείγμα τόσο μεγάλο ποσοτικά και τέτοιο ποιοτικό που να θεωρείται αντιπροσωπευτικό του γενικού πληθυσμού. Υπάρχει αυτό το δείγμα; Ασφαλώς, σήμερα στο διαδίκτυο υπάρχουν βάσεις δεδομένων σχεδόν για τα πάντα. Η "απόλυτη" θα λέγαμε βάση δεδομένων είναι το Εθνικό Δημοτολόγιο του Υπουργείου Εσωτερικών, στον οποίο είναι καταχωρημένοι όλοι οι Έλληνες πολίτες. Η αμέσως επόμενη είναι οι Εκλογικοί Κατάλογοι, πάλι του ΥπΕσ, όπου είναι καταχωρημένοι όλοι οι έχοντας δικαίωμα ψήφου Έλληνες.
Και οι δύο αυτές βάσεις δεδομένων όμως δεν προσφέρονται για επεξεργασία και εξαγωγή στατιστικών συμπερασμάτων, αφενός γιατί είναι τεράστιες και αφετέρου γιατί δεν είναι προσβάσιμες για τέτοιου είδους δουλειά από τον απλό πολίτη. Χρησιμοποιούνται, η μεν πρώτη για την αναζήτηση και έκδοση πιστοποιητικών η δε δεύτερη για την αναζήτηση, μέσω της εφαρμογής "Μάθε πού ψηφίζεις", του αν κάποιος είναι γραμμένος στους Ε.Κ. και σε ποιο Δήμο ψηφίζει.
Μια άλλη μεγάλη βάση δεδομένων είναι ο ονομαστικός τηλεφωνικός κατάλογος του 11888. Όμως ούτε κι αυτή προσφέρεται για τέτοιου είδους επεξεργασία, για λόγους που δεν είναι της παρούσης.

Κάλαντα Πρωτοχρονιάς 2026 (Η Πρωτοχρονιά του Κακομοίρογλου)

 

ΚΑΛΑΝΤΑ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΣ 2026

Αρχιμηνιά κι Αρχιχρονιά
έβδομος χρόνος στη σειρά
με Κούλη στο τιμόνι
μαύρο φίδι που μας ζώνει.

Με σκάνδαλα κι υποκλοπές
και στα ταμεία αρπαχτές
με “άριστους” σε θέσεις
κι απευθείας αναθέσεις.

Με την ακρίβεια φωτιά
και τους μισθούς στα χαμηλά
με φτώχεια κι ανεργία
κάτω κι απ’ τη Βουλγαρία.

Για νοίκι θες ένα μισθό
μα οι πονηροί σκορπούν σωρό
σε μία μέρα μόνο
όσα βγάζεις σ’ ένα χρόνο.

Με Μαγειρία και Φραπέ
ρημάξαν τον ΟΠΕΚΕΠΕ
και με τερτίπια χίλια
τα κοινοτικά κονδύλια

Με βοσκοτόπια στα νησιά
και ζώα ανύπαρκτα στρατιά
το κρέας κάναν ψάρι
δες και με που ’χω Φεράρι

Στους δρόμους όλη η αγροτιά
γι’ αξιοπρέπεια και δουλειά
το δίκιο της φωνάζει
και στα μπλόκα αναστενάζει.

Και των Τεμπών οι συγγενείς
τηρούνε στάση αναμονής
το θαύμα για να γίνει

νά ’βρουνε δικαιοσύνη.

Με δικαστές κι εισαγγελείς
των ισχυρών υποτελείς
βλέπω να παίρνουν κάτι
ό,τι πήραν και στο… Μάτι!

Με διαπλοκή και διαφθορά
έρχεται η νέα η χρονιά
και μ’ άρθρο ογδόντα έξι
μπαίνει το εικοσιέξι…


ΚΑΙ ΕΙΣ ΕΤΗ ΠΟΛΛΑ!!!

31/12/2025

Μάρκος Βαμβακάρης, ο μέγιστος των Ελλήνων τραγουδοποιών.

Δανείζομαι εν μέρει τον τίτλο από το αυτοβιογραφικό βιβλίο του Διονύση Σαββόπουλου "Γιατί τα χρόνια τρέχουν χύμα", που εκδόθηκε αρχές του 2025, λίγους μήνες δηλαδή πριν από το θάνατό του. Κάπου γράφει ο Σαββόπουλος: "Στο “Ροντέο” έπαιξε για τελευταία φορά ο βάρδος όλων των τραγουδοποιών, ο Μάρκος Βαμβακάρης. Ήταν ένα ανοιξιάτικο βραδάκι του ᾿71. Κάθισε σ᾿ ένα ψάθινο καρεκλάκι, ήταν πολύ ταλαιπωρημένος πια, και τραγούδησε μόνος με το τρίχορδο του τα αριστουργήματά του, έχοντας πλάι του τον Στέλιο Κηρομύτη. Μας είχε σηκωθεί η τρίχα. Έναν χρόνο μετά, βρεθήκαμε όλοι στην κηδεία του για τον τελευταίο χαιρετισμό στον βάρδο"

Αυτός ήταν λοιπόν ο Μάρκος, ο "βάρδος όλων των τραγουδοποιών" κατά Σαββόπουλο, ο μέγιστος των Ελλήνων τραγουδοποιών, λέω εγώ. Γιατί τι σημαίνει τραγουδοποιός; Είναι ο άνθρωπος που κάθεται με μια κιθάρα, ένα μπουζούκι, ένα πιάνο, ένα μουσικό όργανο τέλος πάντων, και αποτυπώνει τα αισθήματά του και τα προσωπικά του βιώματα με στίχους και μουσική, τραγουδώντας ο ίδιος τα δημιουργήματά του.

Ο Βαμβακάρης σίγουρα δεν είναι ο πρώτος που το έκανε αλλά είναι αυτός που καθιέρωσε και "απογείωσε" αυτή τη μορφή της προσωπικής δημιουργίας. Ο Σαββόπουλος ήταν αυτός που την ξαναέφερε στο προσκήνιο τη δεκαετία του '60, για να ακολουθήσει στη συνέχεια ολόκληρη "σχολή" των νεότερων Ελλήνων τραγουδοποιών, ξεκινώντας από τον Βαγγέλη Γερμανό και φτάνοντας στον Πορτοκάλογλου, τον Μάλαμα, τον Μαχαιρίτσα και πολλούς άλλους...

Ο Βαμβακάρης θεωρείται (και δικαίως) ο "πατριάρχης" του ρεμπέτικου τραγουδιού. Γιατί όμως είναι τόσο σημαντική η παρουσία του και, κυρίως, γιατί τα τραγούδια του εξακολουθούν να αρέσουν τόσο πολύ, σχεδόν 100 χρόνια μετά τη δημιουργία τους; Έχουν γραφτεί τόσα πολλά και καλά κείμενα για τον Μάρκο που ίσως ελάχιστη σημασία έχει να εξηγήσω και να επαναλάβω τα αυτονόητα. Προσωπικές σκέψεις και συναισθήματα θα καταθέσω λοιπόν.

Το τέλος των ψευδαισθήσεων.

Τα όσα συμβαίνουν τα τελευταία χρόνια στην πολιτική σκηνή της Ελλάδας είναι σα να επιβεβαιώνουν μέσα μου μια διαπίστωση που έχω κάνει εδώ και αρκετό καιρό, ότι δηλαδή πορευόμαστε αργά αλλά σταθερά προς ένα καθεστώς ημι-ερντογανικού τύπου, έναν συγκαλυμμένο ολοκληρωτισμό με επικάλυψη δημοκρατίας. Βεβαίως η Ελλάδα δεν πρωτοτυπεί ούτε και είναι μόνη της σ' αυτή την πορεία, αφού τα μηνύματα από το διεθνές πολιτικό σύστημα κάθε άλλο παρά αισιόδοξα είναι. Αλλά ας μη μιλήσουμε για Τραμπ και Όρμπαν, ας μη μιλήσουμε για τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες που οι περισσότερες κυβερνιούνται από οργανωμένες μαφίες, ας μη μιλήσουμε για τη "δημοκρατία" στη Ρωσία του Πούτιν, που "εξαφανίζει" αντιφρονούντες... Ας περιοριστούμε στα καθ' ημάς, εδώ στην χώρα "που γέννησε τη δημοκρατία" κατά το γνωστό κλισέ.

Η πρώτη και κύρια διαπίστωση που κάνει οποιοσδήποτε καλόπιστος παρατηρητής της πολιτικής μας ζωής είναι πως όλα τα αναχώματα, τα προπύργια της δημοκρατίας όπως λέγαμε παλιότερα, οι θεσμοί δηλαδή που εγγυώνται την χρηστή και δημοκρατική διακυβέρνηση, έχουν εξασθενήσει πλέον τόσο πολύ που έχουν στην πράξη καταργηθεί.